İşçilik alacaklarında zorunlu arabuluculuk: süreç ve süreler
İş hukukundan doğan alacaklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Bu aşama atlanarak açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir.
Dolayısıyla iş hukuku dosyalarında süreç mahkemeden değil arabuluculuk aşamasından başlar. Bu aşamanın nasıl yürütüldüğü, sonraki davanın çerçevesini de belirler.
Hangi talepler kapsamda
Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacakları ile işe iade talepleri arabuluculuk kapsamındadır. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin, hafta tatili ve genel tatil ücretleri bu kapsamda yer alır.
Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat talepleri ile bunlara ilişkin rücu davaları dava şartı kapsamı dışındadır. Bir dosyada hem kapsam içi hem kapsam dışı talepler bulunabileceğinden, başvurunun hangi kalemleri içerdiği baştan belirlenmelidir.
Başvuru ve süreler
Başvuru, karşı tarafın yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer adliyesindeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Büro dosyayı listedeki bir arabulucuya tevdi eder.
Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır. Zorunlu hâllerde bu süre arabulucu tarafından en fazla bir hafta uzatılabilir.
Süreç boyunca zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez. Bu durum, dava açma süresi yaklaşan dosyalarda başvurunun zamanında yapılmasını ayrıca önemli kılar.
Son tutanak
Sürecin sonunda anlaşma veya anlaşmama şeklinde bir son tutanak düzenlenir. Bu tutanak, sonraki aşamanın çerçevesini çizdiği için dikkatle hazırlanmalıdır.
Anlaşma hâlinde tutanak icra edilebilirlik şerhi alınarak ilam niteliği kazanır. Burada kritik olan, anlaşmanın hangi alacak kalemlerini kapsadığının açıkça yazılmasıdır. Kapsamı belirsiz bir anlaşma, daha sonra hangi taleplerin sona erdiği konusunda uyuşmazlık doğurur.
Anlaşmama hâlinde ise dava açılabilir. Son tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış örneği dava dilekçesine eklenmezse, mahkeme bir haftalık kesin süre verir; bu süre içinde de sunulmazsa dava usulden reddedilir.
Görüşmeye girmeden önce
- Toplantıya katılmayan taraf, daha sonra davada haklı çıksa dahi yargılama giderlerinden sorumlu tutulabilir.
- Anlaşma tutanağında yer alan feragat ifadelerinin kapsamı, imzadan önce ayrıntılı incelenmelidir.
- Ücret bordroları, puantaj kayıtları ve işe giriş–çıkış bildirgeleri arabuluculuk aşamasında hazır bulundurulmalıdır; alacağın miktarı bu belgelerle ortaya konur.
- Dava şartı kapsamı dışındaki talepler için ayrıca arabulucuya gidilmesi gerekmez, ancak bu talepler anlaşma tutanağına da yansıtılmaz.
- İşe iade talebi bakımından arabuluculuk, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde başlatılmalıdır.
Tutanağa geçen her kalem sonraki aşamayı bağlar. Bu yüzden arabuluculuk görüşmesine, dava dilekçesi hazırlar gibi hazırlanmak gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut uyuşmazlığınız için bir avukata başvurunuz.